مواد غذایی و نوشیدنیهایی که مصرف میکنید، تأثیر مستقیم و قابل توجهی روی سلامت دندانها و لثههای شما دارند. برخی از خوراکیها میتوانند به تقویت مینای دندان، کاهش باکتریهای دهان و پیشگیری از التهاب لثه کمک کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است موجب پوسیدگی دندان، بوی بد دهان، حساسیت دندانها و مشکلات لثه شوند. تحقیقات جدید نشان میدهد که مصرف بیش از حد قند و نوشیدنیهای اسیدی، حتی اگر به نظر سالم باشند، میتواند خطر آسیب به دندانها را افزایش دهد.
در این مقاله که توسط ماروکالا آماده شده است، قصد داریم شما را با ۱۱ مادهی غذایی و نوشیدنی که بیشترین آسیب را به دندانها وارد میکنند، آشنا کنیم. علاوه بر معرفی این خوراکیها، راهکارهای ساده برای کاهش اثرات مضر آنها و جایگزینهای سالمتر نیز ارائه خواهد شد. اگر شما هم میخواهید از سلامت دندانهایتان محافظت کنید و لبخندی سالم و درخشان داشته باشید، تا پایان مقاله همراه ما باشید.
۱. نوشابه، نوشابهی رژیمی و نوشیدنیهای شیرین
نوشیدنیهای شیرین از جمله نوشابه، قهوهی شیرین شده و نوشیدنیهای انرژیزا اثرات مضری روی سلامتی بدن دارند.
نوشیدنیهای ذکر شده منجر به مشکلات قلبی و عروقی، اضافه وزن، مقاومت به انسولین و… میشوند. تعجبی ندارد که این نوشیدنیها برای دندانها و لثهها هم مضر هستند.
این نوشیدنیها سلامت دندانها را به دو روش تحت تأثیر قرار میدهند. اول اینکه نوشیدنیهای ذکر شده اسیدی هستند و برای باکتریهایی که باعث پوسیدگی دندانها میشوند، سوخت تأمین میکنند. از جملهی این باکتریها میتوانیم استرپتوکوکوس موتانس را نام ببریم که از قند تغذیه کرده و اسید تولید میکنند که منجر به تجزیهی مینای دندان میشوند. نوشیدنیهای شیرین مثل نوشابه نه تنها طبیعت اسیدی دارند، بلکه منجر به تولید اسید بیشتر هم میشوند.
تحقیقات نشان میدهند که نوشیدنیهای غیرالکلی و شیرین بهشدت باعث پوسیدگی دندانها میشوند. مصرف منظم نوشیدنیهای اسیدی مانند نوشابه و نوشیدنیهای ورزشی اصلیترین علت پوسیدگی دندانها به شمار میروند. بعضی از افراد ممکن است تصور کنند که نوشابههای رژیمی گزینهی بهتری برای سلامتی هستند، اما این موضوع درست نیست.
در حقیقت نشان داده شده که نوشابههای رژیمی بیشتر از نوشابههای معمولی باعث پوسیدگی مینای دندانها میشوند، چون حاوی اسید سیتریک هستند که کلسیم دندانها را از بین میبرد.
دوم اینکه نگه داشتن یا چرخاندن نوشابه و سایر نوشیدنیهای اسیدی در دهان ممکن است بهطور ویژه مشکلزا باشند، چون مدت زمانی که ترکیبات اسیدی در تماس با دندانها هستند را افزایش میدهند. متخصصان میگویند که نباید بلافاصله بعد از مصرف نوشیدنیهای اسیدی مثل نوشابه مسواک بزنید، چون مینای دندان آسیب میزند.
مصرف نوشابه، نوشیدنیهای ورزشی و سایر نوشیدنیهای اسیدی بهطور منظم سلامت دندانهای شما را به خطر میندازد. علاوه بر این مطالعات نشان میدهند که مصرف نوشیدنیهای شیرین با پوسیدگی و سوراخ شدن دندانها در ارتباط است که علت اصلی افتادن دندان به شمار میرود.
۲. شکر خوراکی، آبنبات و دیگر منابع قند اضافه شده
همانطور که پیشتر اشاره کردیم، قند یکی از اصلیترین دشمنان سلامت دندانهاست، زیرا باکتریهای مضر موجود در دهان از قند تغذیه میکنند و در نتیجه اسیدهایی تولید میشود که مینای دندان را تجزیه میکنند. به همین دلیل، مصرف قند اضافه شده یکی از مهمترین عوامل خطر برای پوسیدگی دندانها و ایجاد بیماریهای لثه به شمار میرود.
با این حال، باید تفاوت بین قندهای طبیعی و قندهای اضافه شده را در نظر گرفت. قندهای طبیعی موجود در مواد غذایی مانند میوهها، سبزیجات و محصولات لبنی معمولاً باعث پوسیدگی شدید دندانها نمیشوند، زیرا این منابع حاوی ترکیبات مفیدی مانند فیبر، ویتامینها و مواد معدنی هستند که جریان بزاق را افزایش داده و از دندانها و لثهها محافظت میکنند. در مقابل، مصرف مواد غذایی حاوی قند اضافه شده، مانند شربت ذرت با فروکتوز بالا، نوشیدنیهای شیرین، شیرینیها و شکلاتهای فرآوری شده، میتواند مینای دندان را ضعیف کرده و سلامت دهان را به خطر بیندازد.
مطالعات به این نتیجه رسیدهاند کودکان و بزرگسالانی که در رژیم غذایی خود قند اضافه شدهی زیادی مصرف میکنند، بهطرز چشمگیری بیشتر از دیگران در معرض پوسیدگی دندانها و بیماریهای لثه قرار میگیرند. مکیدن خوراکیهایی مانند آبنبات یکی از بدترین کارها برای دندانها است.
مکیدن خوراکیهایی مانند آبنبات و شکلات، یکی از بدترین عادتها برای دندانها محسوب میشود، زیرا مدت زمان تماس قند با سطح دندانها را طولانیتر میکند و این عامل کلیدی در بروز پوسیدگی است.
علاوه بر اثر مستقیم روی مینای دندان، مصرف بیش از حد قند اضافه شده میتواند از طریق افزایش التهاب و استرس اکسیداتیو به بافت لثهها آسیب برساند. به عنوان مثال، یک مطالعه گسترده در سال ۲۰۱۴ که روی بیش از ۲ هزار نفر انجام شد، نشان داد که مصرف منظم قند اضافه شده با افزایش قابل توجه خطر ابتلا به بیماریهای لثه و تحلیل بافت لثه مرتبط است. پژوهشهای اخیر نیز تأکید میکنند که کاهش مصرف قند و جایگزینی آن با منابع طبیعی یا خوراکیهای بدون قند میتواند به شکل چشمگیری سلامت دهان و دندانها را بهبود ببخشد.
جهت خرید و مشاهده خمیر دندان ضد حساسیت وی وان حجم 90 میلی لیتر با قیمت عمده کلیک کنید
۳. غلات شیرین و کیک و شیرینی

بسیاری از افراد روز خود را با خوردن یک کاسه غلات یا دونات شروع میکنند. این خوراکیها نه تنها به دلیل نداشتن پروتئین و دیگر مواد مغذی مهم باعث میشوند یک ساعت بعد گرسنه شوید، بلکه قند اضافه شده و کربوهیدرات تصفیه شدهی زیادی دارند و به همین دلیل برای دندانها مضر هستند.
بعضی از غلاتها و محصولات پخته شده (مثل کیک و شیرینی) به دلیل داشتن قند اضافه شده منجر به پوسیدگی دندانها و بیماریهای لثه میشوند. اگر بهطور مداوم در وعدهی صبحانه مقدار زیادی مواد غذایی حاوی قند اضافه شده مانند غلات صبحانهی شیرین مصرف میکنید، خوراکیهای مضر ذکر شده را با صبحانههای مقویتر و کمقندتر مانند گزینههای زیر جایگزین کنید.
- جو دوسر با کرهی مغزها مانند کرهی بادامزمینی و توتهایی مثل توتفرنگی یا بلوبری
- املت سبزیجات به همراه آووکادو
۴. نان سفید و مواد غذایی نشاستهدار
کربوهیدرات تصفیه شده مانند نان سفید، برنج سفید و مواد غذایی نشاستهدار مثل چیپس سیبزمینی ممکن است سلامت دندانها را به خطر بیندازند. باکتریهای دهان بهسرعت قند موجود در منابع کربوهیدرات مثل برنج سفید و چیپس سیبزمینی را تخمیر میکنند. خوردن مقدار زیادی از مواد غذایی ذکر شده با افزایش خطر پوسیدگی دندانها در ارتباط است.
یک مطالعه در سال ۲۰۱۱ که روی ۱۹۸ کودک انجام شد، نشان داد که مصرف بیش از حد نشاستهی فرآوری شده مانند چیپس سیبزمینی با افزایش قابل توجه پوسیدگی دندانها در ارتباط است. این تحقیق تأکید میکند که مواد غذایی پرنشاسته و فرآوری شده، به ویژه وقتی بین وعدههای اصلی مصرف شوند، میتوانند مدت زمان تماس دندانها با ذرات قندی و نشاستهای را افزایش دهند و خطر رشد باکتریهای مضر را بیشتر کنند.
علاوه بر این، یک مرور سیستماتیک که در سال ۲۰۲۰ روی پنج مطالعه مختلف انجام شد، نشان داد که مصرف مواد غذایی فرآوری شده و نشاستهای بین وعدههای غذایی، بهطور قابل توجهی احتمال پوسیدگی دندانها را افزایش میدهد. این بررسی همچنین به اهمیت جایگزینی میانوعدههای پرنشاسته با گزینههای سالمتر مانند میوههای تازه، سبزیجات یا مغزهای خام اشاره کرده است، زیرا این مواد نه تنها حاوی قند و نشاستهی کمتر هستند، بلکه با تحریک جریان بزاق و تأمین مواد مغذی مفید، نقش حفاظتی برای دندانها دارند.
تحقیقات اخیر نیز نشان میدهند که حتی برخی نشاستههای “سالم” مانند نان سفید یا کراکرهای فرآوری شده میتوانند پس از هضم اولیه به قند ساده تبدیل شوند و در صورتی که به دفعات و بدون رعایت بهداشت دهان مصرف شوند، خطر پوسیدگی دندانها را افزایش دهند. بنابراین، آگاهی از نوع و میزان نشاسته مصرفی و زمان مصرف آن، یکی از کلیدهای حفظ سلامت دندانها به شمار میرود.
۵. آب میوه و بستنی یخی
اگرچه آب میوهی ۱۰۰ درصد طبیعی حاوی مواد مواد مغذی مهم است، اما اگر در مصرف آن زیادهروی کنید، سلامت دندانهایتان آسیب میبیند. آب میوه اسیدی است و میتواند مینای دندانها را فرسوده کند. این موضوع بهطور ویژه دربارهی میوههای اسیدیتر مانند انگور، پرتقال، سیب و آب لیموترش صدق میکند.
یک بررسی در سال ۲۰۱۶ روی ۱۳ مطالعه که در مجموع روی بیش از ۱۶ هزار فرد در محدودهی سنی ۸ تا ۱۹ سال انجام شد به این نتیحه رسید کودکانی که آبِ میوههای اسیدی را به مقدار بیشتر مصرف کردند، بیشتر دچار پوسیدگی دندانها شدند. یک مطالعهی آلمانی در سال ۲۰۱۶ به این نتیجه رسید که آب پرتقال و آب سیب پنج برابر بیشتر از نوشابه باعث پوسیدگی دندانها میشوند.
یک مطالعه در سال ۲۰۱۹ به این نتیجه رسید که بستنی یخی درست شده با انگور، آناناس و پرتقال منجر به کاهش شدید PH بزاق دهان میشود. بستنی یخی در مقایسه با آب میوه اسیدیتر است و در نتیجه آسیب بیشتری به دندانها وارد میکند. خوردن بستنی یخی بهشدت دندانها را تخریب میکند؛ بنابراین تا جایی که امکان دارد باید از مصرف آنها خودداری کنید.
۶. مواد غذایی خیلی سفت یا چسبنده
رخی از مواد غذایی میتوانند خطر ترکخوردگی دندان یا افتادن پرکردگیهای دندان را افزایش دهند. خوراکیهای سفت مانند شکلات سفت، آجیلهای سخت و حتی بعضی تنقلات خشک، ممکن است فشار زیادی روی دندانها وارد کنند و باعث ترکخوردگی یا آسیب به پرکردگیهای دندان شوند.
یک بررسی در سال ۲۰۱۹ که روی ۵۶ نفر انجام شد نشان داد که مصرف مواد غذایی سفت بهطور قابل توجهی تعداد دندانهای ترکخورده را افزایش میدهد. جویدن یخ، خوردن آبنباتهای سخت و حتی برخی دانهها و ذرت بودادههای سفت نیز میتوانند باعث ترک یا لبپر شدن دندانها شوند. علاوه بر این، آبنباتهای چسبنده و کاراملهای نرم میتوانند علاوه بر فشار مکانیکی، با چسبیدن به دندانها و لثهها، خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهند، زیرا این مواد اغلب مدت زمان بیشتری روی دندان باقی میمانند و باکتریها فرصت بیشتری برای تولید اسید دارند.
تحقیقات اخیر نشان میدهند که برای کاهش خطر ترکخوردگی و آسیب دندانها، بهتر است از جویدن خوراکیهای بسیار سخت اجتناب شود و در صورت تمایل به مصرف شکلات یا آبنبات، نمونههای نرم یا شکلاتهای بدون چسبندگی انتخاب شوند. همچنین، استفاده از ابزارهای محافظ مانند محافظ دندان در ورزشهای پربرخورد یا رعایت دقت در جویدن غذاهای سفت میتواند به پیشگیری از ترکخوردگی و آسیب پرکردگیها کمک کند.
۷. خیارشور

سرکه که یک ترکیب مهم در تهیهی خیارشور است، اسید دارد. اسید باعث میشود مینای دندانتان از بین برود. علاوه بر این بیشتر خیارشورها حاوی قند هم هستند که یک ترکیب مضر دیگر برای دندانها به شمار میرود.
۸. مرکبات
مرکبات مانند پرتقال و گریپفروت بخشی از یک رژیم غذایی متعادل را تشکیل میدهند. با این حال باید توجه داشته باشید که اسید سیتریک موجود در آنها میتواند باعث تخریب مینای دندانها شود و دندانها را مستعد پوسیدگی کند. لیموترش و گریپفروت بهطور ویژه اسید زیادی دارند.
جهت خرید و مشاهده دهان شویه ایرشا مدل Complete با قیمت عمده کلیک کنید
۹. میوهی خشک شده
میوههای خشک شده مانند زردآلو، کشمش و آناناس خیلی خوشمزه هستند، اما مصرف آنها بهطور منظم میتواند پوسیدگی دندانها را به دنبال داشته باشد. میوههای خشک شده قند زیادی دارند و بافت آدامسمانند آنها باعث میشود به دندانهایتان بچسبند.
۱۰. سرکهی سیب
سرکهی سیب به دلیل خواص بالقوهی سمزدایی و کمک به هضم شناخته شده است و بسیاری افراد آن را در رژیم غذایی خود جای میدهند. با این حال، باید بدانید که سرکهی سیب بسیار اسیدی است و مصرف مستقیم یا مکرر آن میتواند مینای دندان را بهسرعت تخریب کند و موجب حساسیت یا پوسیدگی دندانها شود.
برای کاهش اثرات مخرب اسیدی سرکهی سیب روی دندانها، توصیه میشود آن را با مقدار کافی آب رقیق کرده و به صورت یکباره مصرف کنید تا مدت زمان تماس اسید با دندانها کاهش یابد. بعد از مصرف، دهان خود را بهخوبی با آب بشویید و حداقل به مدت نیم ساعت از مسواک زدن خودداری کنید، زیرا مسواک زدن بلافاصله بعد از تماس با اسید میتواند مینای دندان را بیشتر آسیبپذیر کند. همچنین، استفاده از نی برای نوشیدن سرکهی سیب میتواند تماس اسید با دندانها را به حداقل برساند.
تحقیقات اخیر نشان میدهند که ترکیب سرکهی سیب با غذا یا نوشیدنیهای دیگر، مانند اضافه کردن آن به سالاد یا مخلوط با آب و عسل، نه تنها اثرات اسیدی کمتری روی دندانها دارد، بلکه میتواند از خواص مفید آن نیز بهرهمند شود. بنابراین، با رعایت روشهای مصرف ایمن، میتوان از فواید سرکهی سیب بهره برد و در عین حال سلامت دندانها را حفظ کرد.
۱۱. سس گوجهفرنگی
گوجهفرنگی یک مادهی غذایی بهشدت سالم به شمار میرود، اما اسیدی است. زمانی که پاستا را به همراه سس گوجهفرنگی میخورید، مینای دندانهایتان دو برابر آسیب میبینند. علت این موضوع این است که اسید سس گوجهفرنگی مینای دندان را تجزیه کرده و کربوهیدرات پاستا هم باکتریهای ایجادکنندهی پوسیدگی دندان را تغذیه میکند. به جای خوردن پاستا با سس گوجهفرنگی، آن را با پنیر میل کنید.
کلام آخر
اگر نمیخواهید گرفتار دندانپزشک و هزینههای سرسامآور نشوید، از دندانهایتان حسابی مراقبت کنید. برای مراقبت از دندانهای خود باید از مصرف بعضی مواد غذایی پرهیز کنید یا مصرف آنها را تا جایی که امکان دارد، به حداقل برسانید.
نوشیدنیها و خوراکیهایی که پیشتر ذکر شد، میتوانند خطر پوسیدگی دندانها، بیماریهای لثه و ترکخوردگی دندانها را افزایش دهند و حتی احتمال بروز مشکلات جدیتر مانند سرطان دهان را بالا ببرند. برای محافظت از دندانها و تقویت سلامت دهان، بهتر است این مواد غذایی مضر را کنار بگذارید و به جای آنها از خوراکیهای سالم و مغذی با ارزش غذایی بالا استفاده کنید که علاوه بر طعم خوب، به سلامت دندانها و لثهها نیز کمک میکنند.
منبع: health line
ماروکالا، فروش عمده محصولات آرایشی و بهداشتی | فروش عمده انواع محصولات آرایشی و بهداشتی